શ્રીકૃષ્ણ રાધાને પ્રેમ કરતાં હતા તો શા માટે રાધા સાથે લગ્ન કર્યા નહિ, જાણો તેની પાછળનું કારણ…  

586

જન્માષ્ટમીનો તહેવાર ખૂબ ધૂમધામથી ઉજવવામાં આવે છે. જન્માષ્ટમીના પવિત્ર પ્રસંગે આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રેમમાં હોવા છતાં પણ કૃષ્ણ અને રાધાના લગ્ન કેમ નથી થયાં? જ્યારે પણ પ્રેમનું ઉદાહરણ આપવામાં આવે છે, ત્યારે શ્રી કૃષ્ણ-રાધાના પ્રેમનું નામ ટોચ પર લેવામાં આવે છે. રાધા-શ્રી કૃષ્ણના પ્રેમને જીવંત આત્મા અને પરમાત્મનું સંયોજન કહેવામાં આવે છે. પેઢીઓથી રાધા-કૃષ્ણની લવ સ્ટોરી ચાલી રહી છે, પરંતુ જ્યારે પણ આપણે રાધા-કૃષ્ણની લવ સ્ટોરી સાંભળીએ છીએ ત્યારે મનમાં એક જ સવાલ આવે છે કે શ્રી કૃષ્ણએ રાધા સાથે લગ્ન કેમ નથી કર્યા? આની પાછળ અનેક પ્રકારના ખુલાસા આપવામાં આવે છે. ચાલો આપણે તે તમામ વાર્તાઓ વિશે જાણીએ.

કેટલાક વિદ્વાનોના મતે, મધ્યરાજાના અંતિમ તબક્કામાં ભક્તિ ચળવળ પછી રાધા-કૃષ્ણની કથા લોકપ્રિય બની હતી. તે સમયના કવિઓએ આ આધ્યાત્મિક જોડાણને શારીરિક સ્વરૂપ આપ્યું હતું. પ્રાચીન કાળમાં, રુક્મિણી, સત્યભામા, સમથ શ્રીકૃષ્ણમસાર પ્રચલિત હતા જેમાં રાધાનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી. દેવકીના પુત્ર શ્રી કૃષ્ણ થોડો સમય ગોકુલમાં રહ્યા અને તે પછી તેઓ વૃંદાવન ગયા. શ્રી કૃષ્ણ 10 વર્ષની ઉંમરે રાધાને મળ્યા. તે પછી તે ક્યારેય વૃંદાવન પાછા ફર્યા નહીં. આ સિવાય રાધાએ ક્યારેય દ્વારકાની યાત્રા કરી હોવાનો કોઈ ઉલ્લેખ નથી. દક્ષિણ ભારતના પ્રાચીન ગ્રંથોમાં રાધા વિશે કોઈ ઉલ્લેખ જ નથી.

શું રાધાએ શ્રી કૃષ્ણ સાથે લગ્ન કરવાની ના પાડી હતી?
એક મત એવો પણ છે કે રાધાએ શ્રી કૃષ્ણ સાથે લગ્ન કરવાની ના પાડી કારણ કે તેમને લાગ્યું કે તે ઉમરાવોના જીવન માટે યોગ્ય નથી. રાધા એક કાયર હતી, જ્યારે લોકો કૃષ્ણને રાજકુમારી સાથે લગ્ન કરતા જોવા માંગતા હતા. શ્રી કૃષ્ણે રાધાને મનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો પણ રાધાજી તેના નિશ્ચયમાં દ્રઢ હતા. અન્ય લોકપ્રિય અર્થઘટન મુજબ, રાધાએ એકવાર શ્રી કૃષ્ણને પૂછ્યું કે તે શા માટે તેની સાથે લગ્ન કરવા નથી માંગતા? તો ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ રાધાને કહ્યું કે કોઈ વ્યક્તિ પોતાની આત્મા સાથે કેવી રીતે લગ્ન કરી શકે? શ્રી કૃષ્ણનો અર્થ હતો કે તે અને રાધા એક છે. તેઓ અલગથી અસ્તિત્વમાં નથી.

રાધાને સમજાયું કે શ્રી કૃષ્ણ ભગવાન છે અને તે શ્રી કૃષ્ણ પ્રત્યે ભક્ત જેવું છે. તે ભક્તિમાં ખોવાઈ ગઈ હતી, જેને ઘણીવાર શારીરિક પ્રેમ ગણે છે. તેથી કેટલાક માને છે કે રાધા અને શ્રી કૃષ્ણ વચ્ચેના લગ્નનો પ્રશ્ન ઊભો થતો નથી, રાધા અને શ્રી કૃષ્ણ વચ્ચેનો સંબંધ ભક્ત અને ભગવાનનો છે. શ્રી કૃષ્ણથી રાધાનું કોઈ અલગ અસ્તિત્વ નથી. લગ્ન માટે બે લોકો જરૂરી છે.

કેટલાક લોકો તેનો અર્થ એવી રીતે કરે છે કે સામાજિક નિયમોએ રાધા-કૃષ્ણની પ્રેમ કથામાં વિલનની ભૂમિકા ભજવી હતી. રાધા અને શ્રી કૃષ્ણની સામાજિક પૃષ્ઠભૂમિ તેમના લગ્નને મંજૂરી આપી ન હતી. રાધાને યોગ્ય રીતે સમજવા માટે રસ અને પ્રેમનું રહસ્ય સમજવું પડશે. તે આધ્યાત્મિક પ્રેમની આનંદની લાગણી છે. એક અર્થઘટન મુજબ, ઘણા બાળકો લગ્નની રમત રમતા હોવાથી કૃષ્ણ અને રાધાના બાળપણમાં લગ્ન થઈ ગયા હતા, પરંતુ હકીકતમાં બંનેના લગ્ન કયારેય નહોતા થયા. કોઈપણ રીતે, તેનો પ્રેમ લગ્ન જીવનના પ્રેમ કરતાં કુદરતી અને આધ્યાત્મિક હતો.

શ્રી કૃષ્ણ અને રાધા એકબીજા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલા હતા, તેથી જ તેને હંમેશાં રાધા-કૃષ્ણ કહેવામાં આવે છે, રુક્મણી-કૃષ્ણ નહીં. શ્રી કૃષ્ણને મેળવવા માટે રૂક્મણીએ પણ ખૂબ જ મહેનત કરી. રુકમીણી તેના ભાઈની વિરુદ્ધ ગઈ હતી. રુક્મિણી પણ શ્રી કૃષ્ણને રાધાની જેમ પ્રેમ કરતી હતી, રુક્મિણીએ શ્રી કૃષ્ણને એક પ્રેમ પત્ર પણ મોકલ્યો હતો કે તે આવીને તેને પોતાની સાથે લઈ જાઈ.

રુક્મિણીએ પ્રેમ પત્રમાં 7 શ્લોકો લખ્યા હતા. રુક્મિનીનો પ્રેમ પત્ર શ્રી કૃષ્ણના હૃદયને સ્પર્શી ગયો અને તેણે રુક્મિની વિનંતી સ્વીકારી. આ રીતે રુકમણી શ્રી કૃષ્ણની પહેલી પત્ની બની. બીજી બાજુ, શ્રી કૃષ્ણ અને રાધાને લગ્નની જરૂર નહોતી.

શું શ્રાપે રાધા અને કૃષ્ણને મળવા ન દીધા?

બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ અનુસાર, પૃથ્વી પર આવતા પહેલા, રાધાએ એક વખત શ્રીકૃષ્ણ સાથે, કૃષ્ણના સેવક સાથે દલીલ કરી હતી. રાધરાણી ગુસ્સે થઈને શ્રીદામાને રાક્ષસ તરીકે જન્મ લેવાનો શ્રાપ આપ્યો. બદલામાં શ્રીદામાએ રાધાને પણ શ્રાપ આપ્યો હતો કે તે માનવ તરીકે જન્મ લેશે અને 100 વર્ષ સુધી તેના પ્રિયથી અલગ થઈ જશે. તે પછી તમને ફરીથી શ્રીહરિનો સાથ મળશે અને તમે ગોકુળમાં પાછા આવશો.

એવું પણ માનવામાં આવે છે કે શ્રી કૃષ્ણએ રાધા સાથે લગ્ન ન કર્યા કારણ કે તે સાબિત કરવા માગતા હતા કે પ્રેમ અને લગ્ન બે અલગ અલગ બાબતો છે. પ્રેમ એ એક નિ:સ્વાર્થ ભાવના છે જ્યારે લગ્ન સમાધાન અથવા કરાર છે. એક મંતવ્ય મુજબ, શ્રી કૃષ્ણએ રાધા સાથે લગ્ન ન કર્યા જેથી માણસોને આંતરિક પ્રેમ વિશે શીખી શકાય. રાધા-શ્રી કૃષ્ણનો સંબંધ ક્યારેય શારીરિક સ્વરૂપમાં રહ્યો નથી, પરંતુ તે ખૂબ જ આધ્યાત્મિક સ્વભાવનો છે. પૌરાણિક કથાઓમાં પ્રચલિત અન્ય વાર્તાઓની તુલના રાધા-કૃષ્ણ સાથે કરી શકાતી નથી.

જો કે, રાધા-કૃષ્ણના પ્રેમની કેટલી અર્થઘટન કરવી જોઈએ, તે બધા ઓછા છે. તેમનો પ્રેમ માનવજાત માટે હંમેશા આધ્યાત્મિક પ્રકાશની જેમ જીવશે.

લેખન અને સંપાદન : ગુજરાતી ડાયરો Team
તમે આ લેખ “ગુજરાતી ડાયરો” ના માધ્યમ થી વાંચી રહ્યા છો. અમારો આ લેખ વાચવા માટે તમારો ખુબ ખુબ આભાર, અમે આશા રાખીએ છીએ કે તમને આ લેખ ગમ્યો હશે, તો આ લેખને વધુમાં વધુ શેર કરો.

બસ એવું જ કઈંક જીવન જરૂરિયાત તેમજ અન્ય મહત્વની માહિતી મેળવવા માટે આપણું સૌનુ પ્રિય એવું ગુજરાતી ડાયરો પેજ લાઇક કરો અને તમારા દરેક મિત્રો સાથે અવશ્ય શેર કરો. આભાર…